Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zdrowie jako „dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny, umożliwiający człowiekowi satysfakcję społeczną i kulturową.” Na postawie tej definicji wiemy, iż nie jest to tylko brak chorób, ale również dobre samopoczucie oraz odpowiedni poziom przystosowania zarówno biologicznego jak i psychicznego oraz społecznego.
Na stan zdrowia wpływa szereg czynników zewnętrznych jak i wewnętrznych. Wśród pierwszych z nich działających negatywnie na stan zdrowia, istotną rolę odgrywają tzw. używki, w tym również alkohol. Jego działanie może prowadzić do wystąpienia poważnych szkód zdrowotnych. Zaburzenia te mogą dotyczyć zarówno ciała ( zaburzenia somatyczne), jak i psychiki (zaburzenia psychiczne). Oznacza to tym samym, iż alkohol zaburza homeostazę organizmu, czyli zdrowie.

Powikłania somatyczne
Toksyczne działanie alkoholu etylowego oraz jego metabolitów na poszczególne narządy, powodują powstawanie różnego rodzaju powikłań somatycznych. Przyczynia się do nich również nieprawidłowe odżywianie i związane z nim niedobory oraz zaburzenia wchłaniania. Jak sugerują niektórzy badacze, niedożywienie jest zwykle bardziej niekorzystne dla organizmu niż samo działanie alkoholu. Wśród osób pijących intensywnie, obserwuje się zwiększoną podatność na infekcje oraz choroby zakaźne.

Wyjątkowo wrażliwym na działanie alkoholu jest układ nerwowy. To właśnie w nim najwcześniej ujawniają się skutki neurotoksycznego działania etanolu. Na powstawanie patologicznych zmian w tym układzie wpływają dodatkowo spowodowane przez alkohol niedobory witaminowe, głównie witamin z grupy B- tiaminy, biotyny, kwasu pantotenowego oraz pirydoksyny.
W zakresie obwodowego układu nerwowego stwierdza się często polineuropatię alkoholową, która charakteryzuje się przede wszystkim zaburzeniami czucia w odsiebnych odcinkach kończyn. Ponadto u osób pijących obserwuje się nerwobóle, oraz bolesność uciskową nerwów. Ponadto występują również osłabienie lub brak odruchów ścięgnistych a także bóle mięśniowe. Przewlekłe spożywanie alkoholu może również powodować poważne problemy ze wzrokiem. Są one wynikiem toksycznego uszkodzenia pozagałkowej części nerwu wzrokowego. Mamy wtedy do czynienia z tzw. neuropatią wzrokową toksyczną. Przejawia się ona w zaburzeniach widzenia rożnego stopnia, do pełnej ślepoty włącznie. Ponadto do innych jej objawów zalicza się ograniczenia pola widzenia. Czasem może ona prowadzić do zaniku nerwu wzrokowego.
W zakresie funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, alkohol również wywiera szereg negatywnych zmian. Jak wskazują badania, wśród osób spożywających znaczne ilości alkoholu, tomografia komputerowa wykazuje poszerzenia układu komorowego oraz zaniki korowe, głównie w okolicach skroniowych i czołowych. Efektem organicznego poalkoholowego uszkodzenia mózgu są encefalopatia Wernickiego (zespół Wernickiego- Korsakowa), otępienie oraz nieamnestyczne upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Można oczywiście temu odpowiednio wcześniej zaradzić, chociażby stosując odpowiednie leki na alkoholizm. Wszystko musi się jednak odbywać pod opieką specjalistów.

Obserwuje się również szereg zmian na skutek działania alkoholu w obrębie układu pokarmowego. Najczęściej obserwowanymi zmianami są przewlekłe stany zapalenia błon śluzowych jamy ustnej, przełyku, żołądka, dwunastnicy oraz zaburzenia perystaltyki przełyku oraz jelit. Ponadto równie często stwierdza się upośledzenie wchłaniania, które prowadzą do niedoborów pokarmowych. Czasem w stanach zapalnych spotyka się wybroczyny oraz nadżerki i krwawienia spowodowane pęknięciami błony śluzowej.
Alkohol osłabia również zwieracz przełyku. Przyczynia się również do występowania refluksu żołądkowo- przełykowego.
Nie bez znaczenia jest również wpływ alkoholu na wątrobę. Nadmierna podaż alkoholu powoduje stłuszczenie wątroby, które następnie przechodzi w zapalenia, dalej w zwłóknienie a na końcu w marskość.
Również funkcja trzustki jest zaburzona w sytuacji nadmiernego spożywania alkoholu. Większość, tj. 65% ostrych oraz przewlekłych zapaleń trzustki oraz związane z nimi uszkodzenia tkanki gruczołowej mają u podłoża nadmierne spożywanie alkoholu. Alkohol powoduje bowiem zmniejszone wydzielanie soku trzustkowego, zmianę jego właściwości fizykochemicznych, a co za tym idzie- zagęszczenie soku trzustkowego i wytrącanie się w przewodach trzustkowych substancji białkowych. Spowodowane zaczopowaniem kanalików stany zapalne połączone są często z „samotrawieniem” się trzustki.
Przewlekłe, nawracające stany zapalne trzustki są częściej związane z alkoholizmem niż ostre zapalenie trzustki.

Wprawdzie istnieją badania mówiące o tym, iż umiarkowane spożywanie alkoholu zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej, to jednak znacznie więcej badań wykazuje, że przewlekłe intensywne picie alkoholu powoduje szereg schorzeń układu sercowo- naczyniowego. I tak, u osób nadużywających alkohol stwierdza się nadciśnienie, kardiomiopatie, arytmie oraz udary mózgowe.

U osób nadmiernie pijących stwierdza się również nieprawidłowości w obrębie układu oddechowego w postaci przewlekłego zapalenia błony śluzowej tchawicy oraz oskrzeli, które prowadzą do zniszczenia tzw. rzęsek i gruczołów śluzowych. W efekcie tego dochodzi do stopniowej utraty zdolności do usuwania z dróg oddechowych pyłków i bakterii, a co za tym idzie- zwiększona podatność na choroby układu oddechowego.

W przypadku układu moczowego, istnieje zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia ostrej niewydolności nerek spowodowanej toksycznym uszkodzeniem przez alkohol.

Intensywne spożywanie alkoholu może również powodować różnorodne zaburzenia hormonalne. Stwierdza się np. nieprawidłowe wydzielanie testosteronu i luteotropiny a także zmniejszenie ruchliwości plemników oraz uszkodzenie ich struktury. Badania, jakim zostali poddani zdrowi mężczyźni, którzy przez cztery tygodnie spożywali 220g. alkoholu dziennie wykazały, że już po pięciu dniach obniżył się u nich poziom testosteronu.

Alkohol zaburza również funkcjonowanie układu odpornościowego. Powoduje on m.in. upośledzenie zdolności limfocytów do spełniania ich funkcji.

Alkohol, poprzez działanie na przewód pokarmowy oraz wątrobę, powoduje powstawanie zmian skórnych. Nierzadko chorobom skórnym takim jak na przykład przebarwienia czy przekrwienie, towarzyszy uogólniony świąd. Może on poprzedzać wystąpienie objawów marskości wątroby.

Powikłania psychiatryczne
Do najczęstszych powikłań uzależnienia od alkoholu zalicza się ostre zespoły abstynencyjne, przechodzące niejednokrotnie w ostre psychozy alkoholowe (majaczenie alkoholowe, ostra halucynoza) oraz przewlekłe psychozy alkoholowe, takie jak przewlekła halucynoza, paranoja alkoholowa oraz psychoza Korsakowa.